वाशिंगटन (एजेन्सी): अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई इरानमा प्रयोग गर्न सकिने विस्तृत खालका सैन्य र गुप्त (covert) विकल्पहरूबारे जानकारी दिइएको छ। रक्षा मन्त्रालयका दुई अधिकारीहरूले बीबीसीको अमेरिकी साझेदार सीबीएस न्यूजलाई यसको जानकारी दिएका हुन्।
पेन्टागनका अधिकारीहरूका अनुसार सम्भावित अमेरिकी हस्तक्षेपका लागि लामो दूरीको मिसाइल आक्रमण एक विकल्पका रूपमा रहेको छ। यसका साथै साइबर अपरेशन (cyber operations) र मनोवैज्ञानिक अभियानहरू (psychological campaigns) समेत प्रस्ताव गरिएको स्रोतले जनाएको छ।
मुख्य घटनाक्रमहरू:
-
२५% ट्यारिफको घोषणा: ट्रम्पले सोमबार इरानसँग व्यावसायिक सम्बन्ध भएका देशहरूबाट आउने सामानमा २५% ट्यारिफ (भन्सार शुल्क) लगाउने घोषणा गरेका छन्। इरानमा तीन हप्तादेखि जारी सरकार विरोधी प्रदर्शनमा ६०० भन्दा बढी प्रदर्शनकारी मारिएको मानवअधिकारवादी संस्थाहरूले बताएका छन्।
-
इरानको प्रतिक्रिया: इरानका विदेशमन्त्रीले तेहरान वाशिंगटनसँग वार्ताका लागि खुला रहेको तर “युद्धका लागि पनि तयार” रहेको बताएका छन्।
-
आन्तरिक संकट: इरानी मुद्राको अवमूल्यन र आर्थिक कुव्यवस्थापनका कारण इरानका सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीको वैधतामाथि संकट पैदा भएको छ। इरानमा महँगीका कारण खाद्य वस्तुको मूल्य ७०% सम्म बढेको छ।
अमेरिकाको रणनीति र चेतावनी:
ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव क्यारोलिन लेभिटका अनुसार, इरानी अधिकारीहरूले ट्रम्पका विशेष दूत स्टिभ विट्कफलाई सम्पर्क गरेका छन्। उनले तेहरानको सार्वजनिक अभिव्यक्ति र निजी सन्देशहरूमा भिन्नता रहेको दाबी गरिन्। यद्यपि, उनले चेतावनी दिँदै भनिन्— “राष्ट्रपति ट्रम्प आवश्यक परेको खण्डमा सैन्य शक्ति प्रयोग गर्न डराउनुहुने छैन।”
अमेरिकी नागरिकहरूलाई इरान छोड्न वा सुरक्षित स्थानमा जान आग्रह गरिएको छ। अर्कोतर्फ, इरानका सर्वोच्च नेता खामेनीले अमेरिकालाई “धोकेबाज” को संज्ञा दिँदै सरकारी समर्थकहरूको प्रशंसा गरेका छन्।
अन्तर्राष्ट्रिय प्रभाव:
इरानको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक साझेदार चीन हो। त्यसपछि इराक, संयुक्त अरब इमिरेट्स (UAE), टर्की र भारत रहेका छन्। ट्रम्पको नयाँ ट्यारिफ नीतिले यी देशहरूलाई पनि प्रभाव पार्न सक्ने देखिएको छ।
निर्वासित इरानी राजकुमार रेजा पहलवीले सीबीएस न्यूजसँगको अन्तर्वार्तामा ट्रम्पलाई “छिटो हस्तक्षेप गर्न” आग्रह गरेका छन्। उनले इरानी सरकारले विश्वलाई झुक्याउन वार्ताको नाटक गरिरहेको आरोप लगाएका छन्
