इजरायलका लागि अमेरिकी राजदूत माइक हक्काबीले इजरायलको भौगोलिक अधिकारबारे दिएको एक विवादास्पद अभिव्यक्तिपछि अरब र मुस्लिम विश्वमा तीव्र आक्रोश पैदा भएको छ। मध्यपूर्वको ठुलो भूभागमा इजरायलको ‘बाइबलीय अधिकार’ रहेको सङ्केत दिने उनको टिप्पणीलाई लिएर एक दर्जनभन्दा बढी सरकार र तीनवटा प्रमुख क्षेत्रीय संस्थाहरूले संयुक्त वक्तव्य जारी गर्दै यसको कडा निन्दा गरेका छन्। उनीहरूले हक्काबीको भनाइलाई ‘खतरनाक र भड्काउने’ प्रकृतिको भएको ठहर गरेका छन्।
पूर्व पादरी समेत रहेका हक्काबीले अति-दक्षिणपन्थी टिप्पणीकार टकर कार्लसनको पोडकास्टमा यस्तो धारणा राखेका थिए। कार्यक्रममा कार्लसनले बाइबलको प्रसङ्ग निकाल्दै इजिप्टको नाइल नदीदेखि इराकको युफ्रेटिस नदीसम्मको भूभाग इजरायलको हुन सक्ने व्याख्या गर्दा हक्काबीले ‘त्यो सबै लिए राम्रो हुने’ जवाफ दिएका थिए। पछि उनले यो भनाइ केही अतिशयोक्तिपूर्ण भएको र इजरायलले सबै क्षेत्र नमागेको बताए पनि कूटनीतिक वृत्तमा यसले ठुलो हलचल पैदा गरिसकेको छ।
संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) को विदेश मन्त्रालयमार्फत जारी गरिएको संयुक्त वक्तव्यमा इजिप्ट, जोर्डन, इन्डोनेसिया, पाकिस्तान, टर्की, साउदी अरेबिया, कतार र प्यालेस्टाइन लगायतका देशहरूले हस्ताक्षर गरेका छन्। साथै, इस्लामिक सहयोग सङ्गठन (ओआईसी), अरब लिग र खाडी सहयोग परिषद् (जीसीसी) ले पनि यसको विरोध गरेका छन्। उनीहरूले यस्ता अभिव्यक्तिले गाजा युद्ध रोक्ने र राजनीतिक समाधान खोज्ने अन्तर्राष्ट्रिय प्रयासलाई गम्भीर धक्का पुर्याउने बताएका छन्। साउदीले यसलाई ‘गैरजिम्मेवारपूर्ण’ भनेको छ भने जोर्डनले क्षेत्रीय सार्वभौमसत्तामाथिको ठाडो हस्तक्षेप भनेको छ।
इरानले हक्काबीको टिप्पणीले प्यालेस्टिनीहरूमाथि भइरहेको आक्रमणमा अमेरिकी संलग्नतालाई उदाङ्गो पारेको आरोप लगाएको छ। यता प्यालेस्टिनी प्राधिकरणले राजदूतको यो भनाइ राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको आधिकारिक अडानभन्दा विपरीत रहेको टिप्पणी गरेको छ। इजिप्टले कब्जा गरिएको प्यालेस्टिनी भूमिमा इजरायलको कुनै पनि सार्वभौमिकता स्वीकार्य नहुने पुरानो अडान दोहोर्याएको छ। कुवेत र ओमानले पनि यसले अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको उल्लङ्घन गरेको र शान्तिको सम्भावनालाई खतरामा पारेको जनाएका छन्।
विवाद बढेपछि हक्काबीले सामाजिक सञ्जाल ‘एक्स’ मा अन्य विषयमा स्पष्टीकरण दिए पनि बाइबलीय पदसम्बन्धी आफ्नो विवादास्पद बयानबारे मौनता साधेका छन्। इजरायली संसद्का अध्यक्ष अमिर ओहानाले हक्काबीको समर्थन गरे पनि प्रस्तोता कार्लसनमाथि तथ्य बंग्याएको आरोप लगाएका छन्। गाजा युद्ध र पश्चिम किनारको तनावपूर्ण अवस्थामा अमेरिकी राजदूतबाट आएको यस्तो गैर-कूटनीतिक टिप्पणीले मध्यपूर्वको शान्ति प्रक्रियालाई थप जटिल र जोखिमपूर्ण बनाएको छ।
